Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından yayınlanan rapor, kripto para borsalarının banka benzeri hizmetler sunmaya başladığını ve bu hizmetlerin yeterli finansal korumalara sahip olmadığını belirtiyor. Özellikle, platformların sunduğu faiz getirisi sağlayan ürünlerin yaygınlaştığına dikkat çekildi.
Kripto Borsalarının Yeni Hizmet Anlayışı
Başlangıçta dijital varlıkların alım satımı üzerine odaklanan kripto borsaları, şimdi fonlama, kredi verme ve yüksek getirili birikim ürünleriyle çoklu hizmet sunmaya yöneliyor. BIS, bu gelişimi bankacılık sektöründeki aracı kurumların birleşmesine benzetiyor.
Uzmanlar, bu tür kazan ve getiri temelli ürünlerin bireysel yatırımcılar için cazip olduğunu söylese de, bu ürünlerin mevduat hesabından ziyade güvencesiz borçlanmaya benzediğini belirtiyor. Kullanıcılar zaman zaman kripto varlıklarının kontrolünü borsalara devrediyor ve bu varlıklar borsalar tarafından piyasa yapıcılık gibi işlemlerde kullanılabiliyor.
BIS raporunda, “Yüksek faizli birikim ürünleri, aslında gevşek denetlenen gölge bankalara verilen güvencesiz borçlar niteliğindedir.” ifadesine yer verildi.
Finansal Koruma Eksiklikleri
Kripto borsalarının sunduğu ürünlerde geleneksel bankacılıkta bulunan teminat ve sigorta mekanizmaları mevcut değil. Kullanıcılar, varlıklarının nasıl kullanıldığına dair bilgi sahibi olamıyor, bu da olası bir iflas durumunda varlık geri alma riskini artırıyor.
Bu ürünlerin, kullanıcılar için platform üzerinde güvencesiz talepler oluşturduğu belirtiliyor. Eğer bir ödeme kaybı yaşanırsa müşteriler tamamen platformun ödeme gücüne bağımlı kalıyor.
“Müşteriler açısından bakıldığında, bu ürünler aracıya karşı güvencesiz bir hak oluşturur ve kayıp durumunda platformun ödeme yeteneğine bağımlı bırakır,” görüşüne yer verildi.
Piyasa Çöküşlerinin Ardındaki Gerçekler
BIS, raporunda Celsius Network ve FTX çöküşlerini de inceleyerek, yatırımcıların platformlardaki zayıflıklar ve denetimsizliklerin kurbanı olabileceğini vurguladı. Yalnızca yönetim sorunları değil, kaldıraç ve sigortasız mevduatların da sistemin kırılganlığını artırdığı bildirildi.
Kripto piyasalarının kırılgan yapısı, geçmişte yaşanan ani düşüşlerde bir kez daha gözler önüne serildi. Türev piyasalarındaki sarsıntılar büyük tasfiyelere yol açarken, sistemin süratle ve öngörülemez bir şekilde etkilenebilir olduğu ortaya kondu.
BIS, “Celsius ve FTX’teki olaylar sadece yönetim hatalarından ibaret değildi, sistem yüksek kaldıraç, belirsizlik ve korumasız mevduatlar üzerine kuruluydu.” şeklinde açıklama yaptı.
Raporda, mevcut düzenlemelerin yetersiz olduğu ve kullanıcı korumasının artırılması gerektiği ifade edildi. Yatırımcılar, getirisi yüksek ürünlerde daha fazla dikkatli olmaları için uyarıldı.
