İran, son zamanlarda askeri çatışmalar ve uluslararası yaptırımlarla mücadele ederken, kripto para altyapısının bu zor dönemde gösterdiği direnç dikkat çekiyor. 28 Şubat’ta başlayan hava saldırıları sürecinde, kripto piyasaları üzerindeki etkiler ve stabilcoinlerin bu dönemde nasıl bir rol üstlendiği detaylı bir şekilde analiz edildi.
Kripto Paraların Gölge Ekonomisi ve Merkezi Banka Stratejileri
TRM Labs ve Chainalysis gibi firmalara göre, İran 2025 itibarıyla 8 ila 10 milyar dolarlık bir kripto işlem hacmine ulaşmış durumda. Ülkedeki en büyük kripto borsası Nobitex’in yaklaşık 15 milyon kullanıcıya hizmet verdiği belirtiliyor. Merkez Bankası’nın geçen yıl yaklaşık 507 milyon dolarlık USDT alımı, ülkenin uluslararası bankacılık sistemindeki engelleri aşmaya yönelik stratejik bir hamlesi olarak değerlendiriliyor.
TRM Labs’ın politika birimi yöneticisi Ari Redbord, “Bu durum tek seferlik bir kripto suistimali değil; yaptırım uygulanan bir askeri organizasyonun, offshore kripto borsa altyapısıyla sistematik şekilde hareket etmesi” ifadesini kullandı.
Askeri Çatışmaların Kripto Piyasası Üzerindeki Etkisi
28 Şubat saldırıları sırasında İran’da internet bağlantılarının büyük ölçüde aksaması, kripto işlem hacimlerinde hızlı bir düşüşe yol açtı. Birçok kripto borsası çekim işlemlerini kısıtladı ya da durdurdu. En dikkat çeken hamle ise Merkez Bankası’nın, USDT ile işlemleri geçici olarak durdurması oldu. Bu adım, ülkenin para birimi üzerinde hızla artan değer kaybına karşı bir önlem olarak değerlendirildi.
İşlem kısıtlamalarının kaldırılmasının ardından, piyasalarda düşük hacim ve yüksek fiyat dalgalanmaları görüldü. Bu gelişmeler, USDT’nin İran’ın finansal sistemindeki önemli rolünü gözler önüne serdi. TRM Labs, bu krizin sadece gerilim oluşturduğunu fakat sistemin dayanıklılığını koruduğunu belirtti.
Uluslararası Düzenlemeler ve Olası Riskler
Mali Eylem Görev Gücü (FATF), stabilcoinleri ve anonim cüzdanları inceleyen yeni bir rapor yayımladı. Buna göre, yasa dışı kripto işlemlerinin yüzde 84’ü stabilcoinler üzerinden yürütülmekte. FATF, İran kaynaklı aktörlerin bu stabilcoinleri finansal genişleme için kullandığını bildirdi.
Dünya genelinde 250’den fazla stabilcoinin piyasa değeri 300 milyar doları aşıyor. FATF, ülkeleri stabilcoin kaynaklı risklere karşı önlemler almaya çağırarak bu alanda büyük bir boşluk bulunduğunu vurguluyor.
USDT’nin dolarına endeksli yapısı, İran gibi ülkelerde hem resmi hem de yasa dışı ekonomik faaliyetlerin kolaylaşmasına yardımcı oluyor. Tether yönetimi, yasa dışı kullanımlara karşı sıfır tolerans gösterdiğini belirtse de, kriptonun ekonomik baskılar altında artan cazibesi göz ardı edilemez bir gerçek olarak ortaya çıkıyor. Uzmanlar, savaş ve kriz durumlarının kriptoya olan bağımlılığı artırdığını ifade ediyor.
